AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ
AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ
Alzheimer Hastalığı

Alzheimer Hastalığı

Alzheimer hastalığı nedir?

Alzheimer hastalığı daha çok ileri yaşta ortaya çıkan bunama adını verdiğimiz bellek-hafıza ile ilişkili sorunların öncelikle olmak üzere tüm beyin fonksiyonlarının yetersizliği ile giden bir hastalıktır. Yavaş yavaş ilerleyen sinsi bir hastalıktır. Hastalık ortaya çıktığında aslında başlangıcı eskilere dayanır. Beyinde milyarlarca hücre bizim şu anda yapmakta olduğumuz işlevleri başarı ile yaparken, birbirleri ile sürekli bir şekilde haberleşme içinde olur. Oysa bu hastalıkta beyin hücrelerinin ölmesi ya da birbirleri ile bağlantılarının bozulması ortaya çıkar, haberleşemez ve ortak çalışma gösteremezler. Beyin hücrelerinin ölmesinin sebebi bazı zararlı maddelerin hücre içinde ya da aralarında birikmesi olarak tanımlanmıştır. Ancak neden birikir, kimde birikir bu tam olarak bilinmez. Bu birikimi engellemek için yapılan çalışmalar halen devam etmektedir. Genetik yapısı bozukluğu olan ailelerde ailesel olarak da geçebilir ama sıklığı azdır. 80 yaşına gelmiş 3 bireyin 1 tanesi Alzheimer hastalığı için adaydır. Bire bir neden olmamakla birlikte hastalık riskini arttıran durum ve davranışlar arasında yaşın ileri olması, ailede Alzheimer hastalığı varlığı, düzensiz uyku ve yetersiz fizik aktivite ile kötü beslenme, metabolik hastalıklara sahip olmak – HT, DM, Hiperkollesterolemi- sayılabilir.

Alzheimer hastalığı belirtileri nelerdir?

Hepimizin yapabileceği basit unutkanlıklar gibi başlar. Işıkların açık, kapıların açık unutulması, isimlerin yüzlerin çıkarılamaması, eşyaların evde bulunamaması gibi yakınmalar İlerleyerek konuşulanların unutulması, tekrar tekrar anlatma, aynı şeyleri tekrar tekrar sorma, yemek hazırlarken içine eksik malzeme konması, yemek yakılması gibi ilerlemeler gösterir. Öz bakım azalır. Daha da ilerleme gösterir ise beceri yitimi başlar. Kendi başına yaptığı işleri yapamaz hale gelir. Tuvalet ve banyo temizliğinde, yemek yapmada, tamir işlerinde yardıma ihtiyaç duyar, bildiği sokaklarda kaybolabilir. Bu dönemde moral bozukluğu, gerginlik, şüphecilik, korkma gibi psikiyatrik yakınmalar da sıklıkla eşlik eder. Anlatılan öyküler bazen hiç olmamış olan hikayeler bile içerebilir.

Tanı nasıl konur?

Bellek başta olmak üzere beyin fonksiyonlarında bozulması olan bireylere zihinsel durumu değerlendiren testler ve nörolojik muayene yaparız. Bu testlerde özellikle bellek etkilenmesi var dikkat durumu, dil fonksiyonları, motor becerileri, görsel – mekânsal işlevler açısında baktığımızda eğer bir eksik alan daha bulursak tanı koymada bir yol almış oluruz. Bu duruma yol açan düzeltilebilir rahatsızlıkları dışlayarak ta tanıya ulaşırız. Beyin görüntüleme yöntemlerinde Alzheimer hastalığı ile uyumlu beyinde küçülme olması ve başka bir nedenin olmaması, B12 vitamini eksikliği, troid işlev azlığı gibi diğer unutkanlık yapıcı nedenleri dışladığımızda olası tanısını koymuş oluruz. Kesin tanı kişi öldükten sonra patolojik olarak konmaktadır.

Nasıl tedavi ederiz?

Hastalığın hafif – orta ya da ileri evre olmasına göre farklı tedavi yöntemleri öncelikli olarak kullanılabilir. Hafif ve erken evrede kişinin var olan risk faktörleri azaltılıp yok edilebilir. Örneğin HT, yüksek kollesterol tedavi edilebilir, zararlı alışkanlıklar bıraktırılabilir. Yanı sıra egzersiz alışkanlığı ve düzenli bir yaşam döngüsüne geçilir. Tedavi olarak hücreler arası bağlantıları arttırıcı, beyinde var olan değişmeleri yavaşlatıcı ilaç tedavileri başlatılabilir. Yanı sıra hasta ve yakınlarının ruhsal durumlarını iyileştirici tedaviler eklenir. Kişilerin var olan dost – arkadaş ilişkilerinin devam ettirilmesi, arttırılması, yeni hobilerin elde edilmeye çalışılması önerilir. TV izlemek gibi pasif bir iş yerine okumak ve okuduklarını anlattırmak, tartışmak teşvik edilmelidir. Hem bedeni ve hem de zihni çalıştıran aktivitelerin yapılması önerilir. Spor – tenis, dans önerilebilir

Orta – ağır evrede artık ilaç tedavisi çok işe yaramayabilir ama yine de sürdürülmelidir. Bu durumda yapılması gereken artık düzenli bir hayat sürmesi, destek verilmesi ve ortaya çıkabilecek diğer sorunlar ile ilgilenmek gerekir. Her aşamada sosyal ilişkilerin devam ettirilmesi önemlidir.

 

Nöroloji Anabilim Dalı

Prof. Dr. Nefati KIYLIOĞLU



444 1 256
hastane@adu.edu.tr
Zafer Mahallesi
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi,
09100 Efeler/Aydın
444 1 256
hastane@adu.edu.tr
Zafer Mahallesi
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi,
09100 Efeler/Aydın