ana sayfa link
Sağlık Rehberi

Yrd. Doç. Dr. Özüm Tunçyürek Tomografiyi Anlattı


Diğer Başlıklar
| .. |
Yrd. Doç. Dr. Özüm Tunçyürek Tomografiyi Anlattı

 

Hastanemiz Radyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Özüm Tunçyürek; tomografi, tetkiğin işleyişi, amacı ve sık sorulan soruların cevaplarını ayrıntılı olarak paylaştı.

 

TOMOGRAFİ:

 

Bilgisayarlı tomografi (BT) Ultrason ile yeterli bilgi elde olunmadığı zaman ikincil olarak uygulanan değerlendirme metodudur.  X ışınları kullanılarak özel bilgisayarlarda kesitsel görüntüler alınır. Uygun tedavinin  bulunabilmesi için vücut içinin daha iyi değerlendirilmesini sağlar.  Karaciğer, safra kesesi, pankreas, dalak, böbrekler, damarlar ve büyümüş lenf nodlarını net bir biçimde gösterir. 

 

Teknik nedir? Nasıl işler?

 

Özel X ışını teknikleri ile üst batın incelemelerinde kullanılan BT kesit görüntüleri monitörden izlenip radyoloji doktorları tarafından değerlendirilir.

BT için özel tasarlanmış yüksek performans tasarımlı X ışını jeneratörleri vardır. Bu radyasyon kaynağı devamlı olarak hastanın etrafında döner. Alıcı (dedektör) ise X ışını kaynağının karşısındadır. Radyolog tarafından seçilen pozisyonda  kesit yüzeyinden  X ışını geçer ve karşısındaki dedektör tarafından algılanır. Üst batın organlarının incelenmesi için X ışınlarının buradan geçmesi gerekir. X ışını vücuttan geçerken enerjisinin bir kısmını kaybeder. Geri kalan enerji ölçülür. 1000 den fazla ölçüm güçlü kapasiteli bilgisayar tarafından işlenir. Vücudun her katmanından geçen X ışını, grinin farklı tonlarında yeniden kodlanır. Örneğin kalsifikasyon, açık gri görünümünde iken, sıvılar ve hava koyu gri biçiminde izlenir.

 

Amaç nedir?

 

Mide ağrısı, bozulmuş karaciğer fonksiyonları, safra kesesi taşları, böbrek taşları, tümörlerin uzanımlarını göstermek için BT tetkiki uygulanabilir. Ayrıca biyopsi alınma işlemi sırasında kılavuzluk için BT kullanılabilir. Amaç, tüm organlardaki inflamatuar veya tümöral değişiklikleri ortaya koyabilmektir. 

 

Hedef hasta gurubu nedir?

 

1)    Karında ağrı, şişlik şikayeti
2)    Karaciğer bozuklukları
3)    Organlarda büyüme, tümör kuşkusu
4)    Birincil tümör öyküsü bulunan olgularda metastaz taraması
5)    İltihaplı organ hastalıkları
6)    Böbrek, safra yolları ve safra kesesinde taş varlığı
7)    Abdominal aortada genişleme (anevrizma)
8)    Lenf nodlarında büyüme
9)    Ameliyat sonrası kontrol-takip

 

Tekik nasıl yapılır?

 

Hazırlık : 

 

1)    En az 4 saat önce katı gıda alınmamalıdır. Sıvı gıdalar istenildiği kadar tüketilebilir
2)    Günlük ilaçlar bir bardak su ile içilebilir
3)    Diyabet hastaları ise, doktoruna BT tetkiki günü ilaçlarını nasıl alacağını sormak zorundadır . Kan şekeri düşüklüğü hissederse doktorunuza mutlaka haberdar etmeleri gerekir.
4)    Tetkik öncesi devamlı kullanılan ilaçlar radyoloji doktoruna söylenmelidir
5)    Son 1 haftada yaptırılan laboratuar sonuçları radyoloji doktoruna gösterilmelidir

 

Önlemler nelerdir?

 

Gebelik: Gebelik durumunda BT çekimi YAPILMAZ
İyot allerjisi: İyot alerjisi varlığında BT tetkikinde İyot içeren ilaçlar kullanıldığı için alerjik reaksiyondan kaçınmak amacıyla bu ilaçlar kullanılmadan çekim yapılır. Allerjik reaksiyonlar hafif ise bunları azaltacak ilaçlar önlem olarak uygulanabilir. Doktorun bu konuda mutlaka uyarılması gerekir.
Diabet durumu: Günlük ilaç kullanımını gerektirecek diabet hastalığınız varsa tetkik ile ilgili doktoru uyarmak gerekir
Tiroid bezi (guatr) hastalığı: Tedavi edilmemiş hipertiroidi ( tiroidin fazla çalışması) tanısı varsa, iyotlu ilaçlar tiroid şokuna neden olur. BT tetkiki öncesi bu durumun ilaçlar ile düzenlenmesi gerekir.
Böbrek hastalığı: böbrek yetersizliği durumunda laboratuar sonuçları radyoloji doktoruna gösterilmelidir ve iyotlu ilaçlar tetkikte kullanılmamalıdır. Yetmezlik şüphesi durumlarda ise, ilaç uygulaması öncesi böbreği korumak için koruyucu ilaçlar uygulanabilir. Bu durumu tetkiki isteyen doktor ile mutlaka tetkik öncesinde konuşmak gerekir.

 

Tetkik süresi ne kadardır?

 

Hazırlık ve tetkikin toplam süresi yaklaşık 10 dakika sürmektedir. Acil olguların randevulu hastalardan önce tetkike girme öncelikleri olduğu için bazen randevu sürelerinde gecikmeler yaşanabilir. 

 

Tetkikin ilerleyişi nasıldır?

 

Gebelik durumu, şu anki hastalık durumu, geçmişte geçirilen hastalıklar, ameliyatlar ve alerjiler ile ilgili bir form doldurulur. Üst beden elbiseleri çıkarılır, hastane önlüğü giyilir. Kolye, sütyen gibi metalik görüntü bozucu kıyafetler mutlaka çıkarılmalıdır. Ön koldan açılan damar yoluna otomatik enjektör bağlanır. Hastaya çekim sırasında nefes tutacağı zamanın söyleneceği bilgisi verilir. Kolda ilaç giderken bir yanma hissi olabileceği, vücutta sıcaklık hissi oluşabileceği bilgisi verilir. Bu ilaçlar hastalıklı dokunun normal dokudan ayrımı için önemli olduğu durumu hastaya açıklanır. 
Hastalar yüz yukarı pozisyonda kolları baş hizasına gelecek biçimde yerleştirilir. 
Tetkik bittikten sonra doktor görüntüleri kontol eder ve yaklaşık 20 dakika sonra eve gidilebilir. Hastane bilgi sistemi üzerinden raporlandırılan film isteyen hekime ulaştırılır.

 

Tetkikten sonra ne yapılmalıdır?

 

Çoğu hasta herhangibir sıkıntı yaşamadan direkt evlerine dönebilir. Ancak bilinç bulanıklığı, hastalık hissi veya mide bulantısı hissedilmesi durumunda  mutlaka çekimi yapan kişiye bunu bildirmek gerekir. Semptomlar düzelene kadar yaklaşık 30 dakika dinlenmek gerekebilir. Araç kullanımı, genelde kullanılan ilacın konsantrasyon bozukluğu yapması nedeniyle önerilmez. İlacın vücuttan hızlı uzaklaştırılması için tetkik sonrası bol bol sıvı tüketilmelidir.

 

Riskler nelerdir?

 

X ışını açısından minimum dozda çalışıldığı için tetkikin güvenilir olduğunu bilmek gerekir. Ancak gebeler için bu geçerli değildir. Tetkikte uygulanan ilaç kızarıklık veya kaşıntı yapabilir bunlar genelde antihistaminikler ile kontrol altına alınan durumlardır. Ancak istenmeyen bir durum olan Anaflaktik çok da gelişebilir. Bu durum oldukça nadirdir. Şok, nefes alma güçlüğü ve dolaşım problemi Anaflaktik şokun parçalarıdır. Acil tıbbi müdahale gerektirir çünkü hayatı tehdit eden bir durumdur.

 

Alternatifleri nelerdir?

 

Ultrason tetkiki genellikle alternatif olarak düşünülebilir. Ancak Ultrasonun yeterli olmadığı durumlarda (ince ve kalın barsak tıkanıklıkları, organ delinmeleri, taş, yabancı cisimler) BT tetkiki uygulanmalıdır.  Ayrıca gebe olgularda da zarar vermeyen bir tetkik olan MR uygulaması da bir alternatif olabilir. 

 

Sık sorulan sorular
 

 

Eğer kapalı yerde kalma korkum varsa BT çektirebilirmiyim? 
Evet. MR tetkiki ile sıkça karıştırılan BT tetkikinde cihazın baş ve ayak ucu kısmı açık – yüzük şeklinde bir halka- olduğundan herhangi bir kapalı yerde kalma korkusunu akla getirecek bir tetkik değildir. 

 

Tetkik için hastanede yatmaya gerek varmıdır?
Hayır.  Cihaz yatan hastalar dışında poliklinik hastalarına da hizmet vermektedir. Tetkik sonrası eve dönülebilir.

 

Hangi hastalar tetkike giremez?
Gebe hastalara, hipertiroidizmi olan hastalarda tetkik UYGULANAMAZ. Önceki tetkiklerde iyotlu ilaç allerjisi tarifleyenler, diabet hastaları, böbrek yetmezliği ve multipl myelom olgularında ise gerekli önlemler alınarak çekime alınmalıdır.

 

BT tetkiki akut karın ağrısında ilk tercih midir?
Hayır. Muayene bulguları, laboratuar test sonuçları kararı vermede önemli basamaklardır. Ultrason ve direkt batın grafisi ilk tercih olmalıdır. Yoğun gazı olan ve obez olgularda ultrason kısıtlı bilgi vereceğinden BT ilk tercih olabilir.

 

Tetkike gelirken yanınızda ne getirmelisiniz?
Son 7 günde yapılan laboratuar sonuçları getirilmelidir. Özellikle böbrek ve tiroid ile ilgili sonuçlar önemlidir. Ayrıca 1 litre su getirilmesi gerekebilir. Doktorun gerekli gördüğü durumlarda damardan verilen iyotlu ilacın bir kısmı bu suya karıştırılarak barsakların daha iyi görüntülenmesi sağlanmaya çalışılabilir.
 

 

Ne kadar radyasyona maruz kalınır?

Yaklaşık 2-5 mSv doza maruz kalınmaktadır. Bu doz 1.5 yılda doğal yoldan maruz kalınan radyasyona eş değerdir.

Kaynak: XML by patientinfo.myesr.org. Copyright © European Society of Radiology (ESR) http://www.myesr.org

 

Hazırlayan: Ezgi Toygar- Zeynep Şule Yüksel

 

Dahili: 2534  - 2599

 

 

Birimler

  • Tıbbi Birimler
  • İdari Birimler

Online İşlemler

  • Adü Hastane Facebook Sayfası
  • Adü Hastane Twitter Sayfası
  • Adü Hastane Youtube Sayfası
  • Adü Hastane Rss Sayfası
  • Adü Hastane Engelli Dostu Web Sitesi
adü hastane tel foto
444 1 256
Çağrı Merkezi
Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Bilgi İşlem Merkezince Tasarlanmış ve Kodlanmıştır. © 2012 - 2017