ana sayfa link
Sağlık Rehberi

Çocuklarda Tuvalet Eğitimi ve Tuvalet Sorunları


Diğer Başlıklar
| .. |
Çocuklarda Tuvalet Eğitimi ve Tuvalet Sorunları
 
Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Sevcan Karakoç Demirkaya, bağımlı bebeklik yaşantısından bağımsız bireyliğe geçişte çocuğun tuvalet alışkanlığını kazanmış olmasının önemli bir gelişim basamağı olduğunu belirterek çocuklarda tuvalet eğitimi ve tuvalet sorunları hakkında bilgi verdi.
 
Çocukların tuvalet eğitimi almasının yani çişini ve kakasını tutması, söylemesi ve uygun yerlere yapması ebeveynlerinden alacakları eğitime bağlıdır olduğunu vurgulayan Yrd. Doç. Dr. Sevcan Karakoç Demirkaya, “Anne ve babalar çocuklarının tuvalet eğitiminde ödüllendirici, cesaretlendirici ve yönlendirici olmalıdırlar. Çocuğun bu eğitim sürecindeki her başarısı övülmelidir. Örneğin çocuk çişim var deyip altına kaçırsa bile o sırada “çişinin geldiğini fark etmiş olman çok güzel aferin sana” denilebilir, kızma veya azarlama yapılmamalıdır.” dedi.
 
Ne zaman başlanmalı?
 
Genelde gece gayta kontrolünü gündüz çiş kontrolünün gelişmesi izlediğini belirten Yrd. Doç. Dr. Sevcan Karakoç Demirkaya,  tuvalet eğitimi için tam olarak doğru zaman diye bir tanımlama yapmanın uygun olmadığını,  her çocuğun bilişsel ve motor gelişimine ve aile yapısına göre bir zaman belirlemek gerektiğini, ancak çok erken (18 ay öncesi) tuvalet eğitimi önerilmediğini, genelde 1,5-2,5 yaş arası tuvalet eğitiminin verilmesi uygun olduğunu, çünkü bu dönemlerde küçük çocuklar tutma, bırakma ve erteleme becerilerini beyin gelişimiyle orantılı olarak kazandığını ifade etti. Ayrıca çocuğun fiziksel veya zeka ile ilgili kusuru yokken kendi haline bırakılıp tuvalet eğitiminin geç yaşlara ertelenmesi (4 yaş sonrası) çocuğun bağımlılığını arttırıp, sosyal ve duygusal gelişimini bozacağından uygun olmadığını da sözlerine ekledi.
 
Çocuğun hazır olduğunu nasıl anlarsınız?
 
Yrd. Doç. Dr. Sevcan Karakoç Demirkaya, çocuğun tuvalet eğitimine hazır olduğunu; çocuk hayır diyerek bağımsızlığını gösteriyorsa, istediği zaman yürüyebiliyor veya çömelebiliyorsa, sizi banyoda veya tuvalette iken izliyorsa ve taklit ediyorsa, bezinden rahatsız oluyorsa, beze yaptığı zaman söylüyorsa, kıyafetlerini basitçe indirip çekebiliyorsa unsurlarıyla anlaşılacağını belirtti.
 
Zamanlama önemlidir
 
Yrd. Doç. Dr. Sevcan Karakoç Demirkaya, tuvalet eğitiminde zamanlamanın önemine dikkat çekerek şunları belirtti; “Tuvalet eğitiminde çocuğun hazır olması kadar ebeveynlerin/ bakım verenlerin de hazır olması önemlidir. Kardeş doğumu, kreş değişikliği, taşınma, boşanma, ağır hastalıklar bu gibi durumlar uygun zamanlar olmayabilir. Annenin depresyonu, yoğun çalışması gibi durumlarda yeterince sabırla ilgileneceği zamanı kısıtlıysa bu da uygun bir zaman olmayabilir.”
 
Tuvalet eğitimi nasıl olmalıdır?
 
Yrd. Doç. Dr. Sevcan Karakoç Demirkaya, tuvalet eğitiminin, tek başına çiş ve kaka kontrolü olmadığını, tuvalet eğitiminin; çocuğun tutması, ertelemesi, gelince söylemesi, elbisesini soyması, tuvalette oturması, beklemesi, temizlenmesi ve en sonunda el yıkama becerilerini de içermesi gerektiğini aktardı ve aşağıda yer alan önerilerde bulundu.
 
Katı kurallar koymayın. Aşırı titiz ve disiplinli yaklaşımlar uygun değildir.
Tuvalet eğitime geçildiği zaman bezi atın. Hem bezlemek hem de tuvalet eğitimine başlamak çocuk için çifte mesaj verip kafa karıştırıcı olacaktır.
Zor giyilen çıtçıtlı kıyafetler yerine kolay çıkarılabilen beli lastikli çamaşırlar giydirin. Böylece tuvaleti geldiğinde yetişmesi için zaman kazanacak ve çocuk daha az başarısızlık deneyimleyecektir.
Tuvalet eğitimi için resimli kitaplar veya çizgi filmlere birlikte bakabilirsiniz.
Lazımlık alınabilir. Çocukların ayakları yere değdiği için lazımlık daha çok güven verir.
Ancak bazı çocuklar da tuvaletlere takılabilen adaptörlere daha rahat uyum sağlarlar. Böyle bir durumda klozetin önüne tabure koyulabilir.
İlk başlarda elbiseleriyle oyun şeklinde oturabilir. Daha sonra sık aralıklarla elbiselerini çıkararak oturtun. 
“Kötü koktu”, “ah ne yaptın” gibi çocuğu utandırıcı veya korkutucu söylemlerden kaçının. “Pipini keserim, poponu yakarım” gibi tehdit edici sözler etmeyin.
Acele etmeyin. Lazımlıkta oturmak isterse oturabilir ancak zorlayarak yapması için uzun süreler de oturtmayın.
Yemeklerden sonra özellikle büyük tuvaleti için oturun. Çocuğun mimik veya ıkınma hareketlerine karşı uyanık olun, ilk günlerde bu öncül hareketler size haber verecektir. Çocuğun söylemesi biraz daha zaman alır.
İlk günler olumsuz geçerse pes etmeyin ancak bir ay olmuş hala çocuk inatlaşıyor ve yapamıyorsa tuvalet eğitimine ara verin. Üç ay sonra yeniden başlayın.
İlk zamanlar olabilecek tuvalet kazalarına tepki vermeyin.
Genel bilgi olarak kızlarda tuvalet eğitimi daha kolay tamamlanır.
Çocuğun söylemesini, söylemese bile tutmasını veya sizin yönlendirmenize itiraz etmemesini, kısacası her olumlu adımını ödüllendirin. Renkli yapışkanlar, aferin demek, alkışlamak gibi ödüller olabilir.
Otizmi veya zeka geriliği olan çocuklar da tuvalet eğitimi alabilirler. Aileler teknikler için danışmanlık alabilirler.
 
Gece eğitimi nasıl olmalıdır?
 
Genelde çocuğun hem gündüz hem de gece bezlenmemesi önerildiğini ancak tuvalet eğitiminin gündüz tamamlanıp, gece alt ıslatmaların devam edebildiğini belirten Yrd. Doç. Dr. Sevcan Karakoç Demirkaya,  “5 yaşına kadar yaklaşık 5 çocuktan birisi gece alt ıslatabilir. Bu normaldir. Gece daha sık tuvalete götürme denenebilir.
 
Eğer çocuk 5 yaşını tamamlamış hala alt ıslatıyorsa, 4 yaşını doldurduğu halde kakasını tutmuyorsa veya söylemiyorsa, enürezis veya enkoprezis diye adlandırılan psikiyatrik durumların belirlenmesi ve tedavisi için çocuk psikiyatrisine başvurmalıdırlar.” dedi.
 
Tuvalet eğitiminde yanlış inanışlar:
 
Çiş kaçırırsa kısır olur.
Çiş kaçırma tedavisini olursa çocuğum büyünce kısır olur.
Çocuk biliyor ve hep mahsus çiş-kaka kaçırıyor.
Babası da kaçırırmış ergenliğe kadar bekleyelim
 
Unutmayalım:
 
Yrd. Doç. Dr. Sevcan Karakoç Demirkaya, “ Uygun zamanda uygun tuvalet eğitimi çocukların ileri yaşlardaki kendine güvenen bağımsız birey olma duyguları için olumlu etkiye sahiptir. Tuvalet eğitiminde her türlü ceza yanlıştır. Ayrıca her çocuğun gelişim kapasitesi farklıdır. Tuvalet eğitimi için danışmanlık veya tuvalet sorunları için tedavi desteğini çocuk psikiyatrisi uzmanlarından alabilirsiniz.” sözleriyle açıklamalarına son verdi.
 

Hazırlayan: Ezgi Toygar- Zeynep Şule Yüksel

 

Dahili: 2534  - 2599

Birimler

  • Tıbbi Birimler
  • İdari Birimler

Online İşlemler

  • Adü Hastane Facebook Sayfası
  • Adü Hastane Twitter Sayfası
  • Adü Hastane Youtube Sayfası
  • Adü Hastane Rss Sayfası
  • Adü Hastane Engelli Dostu Web Sitesi
adü hastane tel foto
444 1 256
Çağrı Merkezi
Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Bilgi İşlem Merkezince Tasarlanmış ve Kodlanmıştır. © 2012 - 2017